سگِ پیامبر و بیخوابیِ مبلغ
سگِ پیامبر و بیخوابیِ مبلغ
اثر: گریگور فِرِشِتیان
ترجمه: آنی هُوسِپیان
گریگور فِرِشِتیان
شب، سگی پارس کرد؛ همۀ اهل محل از خواب پریدند، برخی ناسزایی در دلشان نثار سگ کردند، برخی هم مانند زاوِن با صدایی رسا فحشایی آبدار گفتند.
کمی گذشت و دیگر صدای پارس سگ شنیده نمیشد؛ اما، خواب زاوِن حسابی پریده بود و این بیخوابی بهناگه فکری به ذهنش انداخت. فکری که هرچه در ذهنش جان میگرفت و ریشه میکرد خواب و آرامشش را برهم میزد. گویی خودش زندانیِ بیتقصیری بود که تلاش داشت بههرشکلی از زندان بگریزد و خلاص شود؛ یا مانند پرندهای که از پنجرهای باز به خانه آمده، اما اکنون پنجره را بستهاند، تقلا میکند و خودش را به اینسو آنسو میکوبد تا از آن خانه به آزادی و رهایی برسد. زاوِن حالا احساس گناه هم میکرد؛ مغزش را ناخواسته زندان و خودش را هم به مستبدترین زندانبان بدل کرده بود؛ ولی خوشبختانه خیلی زود دریافت که باید پنجرۀ زندان را باز کند.
درست از زمانیکه سروکلۀ این فکر در ذهنش پیدا شد، احساساتی عجیب و ناشناخته بر او چیره شدند؛ گویی خودش را گم کرده و گیج بود. البته رفتهرفته ماجرا شگفتآورتر شد؛ چراکه، زاوِن برای نخستینبار در تمام عمرش داشت مینوشت؛ و نه با تصمیم خودش بلکه کاملاً غیرارادی؛ هم بهخاطر سگی بیخرد که ناگهان به سرش زده بود تا در نیمهشب پارس کند و هم بهخاطر بیخوابی که نهتنها مانند پستفطرتی به خوابش چنگ انداخته بود، بلکه مانند ژنرالی که اسیرانش را شکنجه میکند یا بازجویی مغرور که میخواهد هرطور شده از متهمش اعتراف بگیرد، پس بیرحمانه اعزابش میدهد. این کم بود که تازه این بیخوابی، فکری هم برای «مجازات» یا «پاداش» متهمان خیالیاش در ذهنش انداخت.
متنی که زاوِن در حال نوشتنش بود، داشت خوب از آب درمیآمد و این خوب بودن تصادفی نبود. زاوِن مجبود بود تا خوب بنویسد؛ چراکه، تنها خوب نوشتن میتوانست سگ و خوابِ برهمخوردۀ خودش هممحلیهایش را توجیه کند.
فکر کرد خیلیها که امشب از خواب پریدهاند تا خود سپیدهدم نخواهند خوابید و برای وقتکشی راههایی پیدا خواهند کرد. شاید بنویسند، شاید نقاشی بکشند شاید هم مجسمهسازی کنند. و حالا نهتنها زاوِن از آن سگ بیزار نبود و دیگر ناسزا بارش نمیکرد که در این افکار غوطهور شده بود که «شاید این سگ بتواند سهمی بزرگ در پیشرفت هنر داشته باشد» و به خودش نهیب زد: «نه دیگر این فکر زیادی احمقانه است. من باید خوب بنویسم، تنها خودِ من؛ مابقی چندان مهم نیستند که چهطور تا صبحالطلوع سر خواهند کرد. نباید خیلی هم روی دیگران حساب کرد. شاید امشب کسی هیچ چیز ارزشمندی خلق نکند و رنج بیخوابیها بیهوده هدر برود. سگ، پارسویی بیمهار؛ بیخوابی، جلادی حقیر؛ من و فکر، دو مستبد ناخواسته. اما، اگر من خوب بنویسم این دو مستبد خواهند مرد. بیخوابی میشود مبلغ بزرگ، همکار این نوشته، پدرخواندۀ من در ادبیات و سگ هم میشود موجودی پیامبرگون که میتواند به تنهایی مسیر کل ادبیات را تغییر بدهد. در این صورت، رنج بیخوابی معنا پیدا میکند؛ درست مانند رنج مسیح1. اما اگر من خوب ننویسم و دیگران موفق بشوند تا چیزی ارزشمند خلق کنند به من چه ربطی میتواند داشته باشد؟! درست است که این دگرگونیها در هنر اتفاق میافتد و مسیر هنر را تغییر میدهد؛ اما در آن صورت، بیخوبی پدرخواندۀ من در ادبیات و سگ موجودی پیامبرگون خواهد شد؟ و من و فکر هم در آخر همچنان مستبد خواهیم ماند.
نه. هرطور حساب میکنم من واقعاً راهی جز خوب نوشتن در پیشرو ندارم».
- درباره نویسنده:
- از همین نویسنده:
آنی هوسِپیان (مترجم و ویراستار ادبی)؛ متولد تهران، عضو انجمن مترجمین ایران، دارای مدارک کارشناسی جامعهشناسی (آزاد تهران)، کارشناسی ارشد جامعهشناسی (آزاد تهران)، دانشآموخته زبان و ادبیات ارمنی (تهران) است. او دورههای داستاننویسی، نقد ادبی، فن ترجمه، روش ترجمه، ویرایش صوری، ویرایش زبانی و نگارشی و محتوایی، آمادگی متن پیش از ترجمه، ویرایش اثر ترجمه، ویرایش اثر تألیف را گذرانده است.
آنی هوسِپیان، سرویراستار و عضو هئیتتحریریۀ ماهنامۀ ادبی اجتماعی «پیام اندیشکده» طی سالهای 97 تا 98، عضو هئیتتحریریۀ و دبیر بخش ترجمه مجلۀ الکترونیکی «چوک» در بازهی زمانی ۱۳۹۸ تا 1400 و سرویراستار نشر نائیری از سال 1400 تا 1402 بوده و از سال 1402 تا کنون نیز دبیر ادبیات ارمن و ویراستار نشر نریمان است.
او بیش از سیوپنج کتاب ادبی را ویرایش کرده و بیش از پنجاه مقاله درباره ادبیات و نویسندگان ارمن در مجلۀ چوک تألیف کرده است. تألیف و ترجمه هفت مقاله و داستان در نشریۀ «نبشت» در انگلستان، ترجمه سه عنوان کتاب از فارسی به ارمنی «آه ای مامان اثر احمد حسنزاده، مرد اسکلتی و من اینجا دیوانهام اثر مهدی رضایی» 1400، ترجمه پنج داستان از آلکسل باکونتس و هراند ماتوسیان در نشر نودا 1401، کتاب «بنفشه آلپ» از آکسل باکونتس در نمایشگاه کتاب سال 1401 تهران، پرفروشترین کتاب نمایشگاه و نشر نودا، از فعالیتهای ترجمهای او بودهاست.
آنی هوسِپیان به زبانهای: ارمنی، ارمنی باستانی، فارسی، انگلیسی، فرانسه تسلط دارد و بهعنوان ویراستار نمونهی سال و ویراستار دو زبانِ فارسی ارمنی از طرف وزارت ارشاد و مؤسسه ویراستاران در سالهای 1399و 1401 را در کارنامه دارد.
دیگر آثار ترجمهای و فعالیتهای او عبارتند از:
چاپ دو داستان ترجمه شده از فارسی به ارمنی در سایت ادبی «گرانیش، ارمنستان» اثر احمد حسنزاده؛ این داستانها جز پر خوانندهترین داستانهای سال 1402 بودند در ارمنستان.
ترجمه نمایشنامه «یک کشتی پر از میخک برای هراند دینک» اثر آنا داوتیان، به مناسبت صدوهشتمین سالگرد نسلکشی ارمنها، چاپ اول بهار 1402 نشر نریمان. چاپ دوم پائیز همان سال 1402 نشر نریمان، رونمایی اول: با همکاری مؤسسه ترجمه و تحقیق هور رونمایی دوم: شبهای بخارا.
باز ترجمه و ویرایش کتاب شعر «باد صبا» اثر دراگو اشتانبوگ، سفیر کرواسی در ایران، از انگلیسی به ارمنی، در نشر نریمان 1402.
باز ترجمه و ویرایش کتاب «زنگبرج خاموشنشدنی» اثر بارویر سواک، به مناسبت صدمین زادروز این شاعر، در نشر نریمان چاپ اول مهر 1403 و چاپ دوم آذر همان سال 1403، رونمایی شبهای بخارا.
ترجمه کتاب «از نوزادهشدگان» اثر زارا بابایان، به مناسبت صدمین سال نسلکشی ارمنها، بهار 1404، نشر نریمان، رونمایی مؤسسه ترجمه و تحقیق هور.
دبیر افتخاری فصلنامۀ ادبی نوشتا (شماره 65. آذر 1404) تحتعنوان ادبیات ارمنستان.
مترجم فارسی به ارمنیِ وب سایت رسمیِ کتابخانۀ ملی ارمنستان (آرت کالج)، از سپتامبر 2025 تا کنون، در این وب سایت رسمی داستانهایی از احمد محمود، بیژن نجدی، حسین آتشپرور و … ترجمه و منتشر شده است.
