سکولاریزه زبانی، قدسیزدایی زبان فارسی
سکولاریزم و سکولاریزه شدن زبان مفهومی است که در زبان شناسی اجتماعی، جامعه شناسی، فلسفه زبان و عمدتا در حوزههای زبانی و سیاست زبانی بکار برده میشود. طرح سکولاری شدن زبان فارسی به نظرم امری ضروری است.
سکولاریزه شدن زبان فارسی در گفتار روزمره و حتا در زبان رسمی و ادبی یکی از مهم ترین مسئولیتهای خطیر ما جامعه فرهنگی، مدنی، شاعران و نویسندگان معاصر است. این مسئولیتی در جهت قدسی زدایی و افسون زدایی از زبان فارسی است. از نظر جنبههای کارکردی و نوسازی زبان میباید زبان فارسی به سمت سکولار زبانی برود. سکولاریزه زبانی یعنی این جهانی شدن زبان، دنیوی شدن مفاهیم و آزادسازی زبان از قیود واژگان فقهی، الهی، قدسی و ماورایی که عمدتا در زیر سلطه حاکمیتها و نهادهای دینی قرار گرفته است. افسونزدایی از زبان فارسی جامعه ما را به سمت تکثر زبانی، دموکراسی صداها ، گفتگومندی و آزادی بیان و اندیشه و به رسمیت شناختن گویشوران در اقلیمهای متنوع زیستی و محیطی رهنمون میکند. سکولاریزه زبانی ابداع واژگان، ترکیبات و اصطلاحات کارکردی جامعه امروزی و مدرن زبانی و جنبه های دنیوی، علمی و تجارب فردی و جمعی زیست شرافتمندانه انسان ایرانی را بازتاب می دهد. با سکولاری شدن زبان فارسی و گفتار امروزی دیگر هیچ مرجعیت زبانی واحد و مطلقی وجود نخواهد داشت که بخواهد حقیقت را با نوعی خودکامگی زبانی و آمرانه از بالا به پایین و به صورت فرمایشی به جامعه دیکته کند. سکولاریزه زبانی، پایان تک زبانی و آغاز به رسمیت شناختن چند زبانی و تنوع گویشوران زبانی در اقلیمهای متنوع فرهنگی و محیطی است. جامعه امروز ایرانی، جامعه در حال گذار است و در عصر دیجیتال متکی به تکنولوژی زبانی و رسانهای و اینترنت جهانی میباید خود را در ظرفی نو و فضای متکثر و منتج شده از تجارب فردی با اتکا به تجربه محوری، مدرن/علمی با مفاهیم ارزشمند انسانی و حقوق بشری و این جهانی، دنیوی و با احترام به تنوع قومی و ملی بازتعریف کند.
اگرچه نگارنده باور دارم نسلهای جوان امروزی در کف خیابان و در شبکههای اجتماعی روند سکولار شدن زبان فارسی و گویشهای متنوع آنرا با قدرت شروع کردهاند و مقاومت زبانی خیرهکنندهای را نسبت به زبان ایدولوژیکی حاکمیت که مبتنی بر فقه، سنت دینی و ماورایی است شروع و به نمایش درآوردهاند. اگرچه زبان فارسی در طول قرنها به طرزی تاریخمند، فرهنگ اصطلاحی و ترکیبی سنت دینی و مذهبی، فقهی و الهیاتی و عرفانی را در خود ذوب کرده و سعی در تغییر در مفاهیم و عمق بخشیدن به آن داشته اما بحث امروز من بر مبنای سکولارشدن زبان فارسی، یک پیشنهاد ضروری برای جامعه ادبی، مدنی و فرهنگی است. ما امروز نیازمند نوسازی زبان فارسی و ترکیبات خاص و همهفهم، و بازتعریف مفاهیم بر اساس تحولات و تغییرات بنیادین این جهانی هستیم.
#سکولاریزه ـزبانی
#قدسیـزداییـزبانـفارسی
#سعیدـجهانپولاد
- درباره نویسنده:
- از همین نویسنده:
سعید جهانپولاد؛ متولد ۱۳۴۷ – تهران، کارشناس ارشد زبان و ادبیات تطبیقی ملل، شاعر، مترجم و پژوهشگر. او فعالیتهای ادبیاش را از اواسط دهۀ ۱۳۶۰ با نشریات و روزنامههای اطلاعات (صفحۀ بشنو از نی)، سلام، ادبستان فرهنگ و ادب، آدینه، گردون، دنیای سخن، کارنامه، کلک و… و فصلنامههای فلسفه و هنر در زمینه نقد ادبی آثار ادبیات داستانی ایران و جهان آغاز کرده.
جهانپولاد در دهه ۱۳۷۰ با همکاری دفتر ماهنامۀ معیار و اعضای تحریریه، کارگاه شعر و نقد شعر دهه هفتاد را، با گروهی از فعالان عرصۀ شعر و ادبیات آن زمان کلید زد که منجر به شکلگیری جریان شعر دهۀ هفتاد شد.
گزیدۀ آثار منتشر شده:
در کوچههای اول حرکت؛ (مجموعه شعر- ۱۳۷۷)
آوای جنینی؛ (مجموعه شعر- ۱۳۹۵)
گزینه شاهکارهای هایکو معاصر جهان؛ (ترجمه و بازسرایی- ۱۳۹۶)
منظومۀ چهار کوارتت؛ (تی اس الیوت، ترجمه همراه نقد و تفسیر- ۱۳۹۶)
شاهکارهای شعر جهان؛ (ترجمه با فیروزه محمدزاده- ۱۳۹۸)
شعر به وقت گرینویچ؛ مجموعه برگزیده شعر و شاعران معاصر جهان (۱۳۹۷)
زره کرگدن به تن دارم؛ (مجموعه شعر- ۱۳۹۷)
فصل گلهای سفید داوودی؛ (ناتسومه سوسه کی- ترجمۀ هایکو، ۱۳۹۸)
